Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) năm 2026 đánh dấu bước chuyển mình toàn diện khi áp dụng trọn vẹn Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018. Không chỉ thay đổi về cấu trúc môn thi, đề thi mà phương thức xét công nhận tốt nghiệp cũng có những điều chỉnh mang tính bước ngoặt.
Để giúp học sinh, phụ huynh và giáo viên nắm rõ cách thức vận hành mới, bài viết này sẽ phân tích chi tiết từ điều kiện đỗ, công thức tính điểm xét tốt nghiệp (ĐXTN), cách tính điểm thi tốt nghiệp thpt năm 2026 từ điểm học bạ 3 năm cho đến các điểm cộng ưu tiên, khuyến khích theo quy chế mới nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Những điểm mới cốt lõi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026
Trước khi đi sâu vào các công thức cách tính điểm thi tốt nghiệp thpt năm 2026, thí sinh cần hiểu rõ bối cảnh và những thay đổi mang tính nền tảng của kỳ thi năm 2026. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp tới cách tính toán điểm số cuối cùng.
Công thức 2 + 2: Giảm áp lực thi cử
Thay vì thi nhiều môn như các năm trước đây, từ năm 2025 và tiếp tục áp dụng cho năm 2026, thí sinh chỉ phải thi 4 môn để xét công nhận tốt nghiệp THPT, bao gồm:
2 môn bắt buộc: Toán và Ngữ văn.
2 môn tự chọn: Thí sinh tự chọn trong số các môn học còn lại của lớp 12 bao gồm: Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ.
Sự thay đổi này giúp học sinh giảm bớt số lượng đầu điểm phải ôn tập, tập trung tối đa vào các môn thế mạnh phục vụ cho định hướng nghề nghiệp và xét tuyển đại học sau này.
Thay đổi tỷ lệ điểm thi và điểm học bạ (Tỷ lệ 50/50)
Đây là thay đổi quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đỗ/trượt của thí sinh.
Trước đây: Điểm xét tốt nghiệp được cấu thành từ 70% điểm thi THPT và 30% điểm học bạ lớp 12.
Từ năm 2025 – 2026: Tỷ lệ này được điều chỉnh thành 50% điểm thi tốt nghiệp và 50% điểm trung bình học tập cấp THPT (tính cả 3 năm lớp 10, lớp 11 và lớp 12).
Sự điều chỉnh cách tính điểm thi tốt nghiệp thpt năm 2026 nhằm đánh giá toàn diện năng lực của học sinh trong suốt quá trình 3 năm học THPT, tránh tình trạng “học tủ, thi lệch” hay kết quả thi một buổi quyết định cả quá trình dài. Đồng thời, việc tính cả điểm học bạ lớp 10, 11 buộc học sinh phải có thái độ học tập nghiêm túc ngay từ khi bước chân vào cấp ba.
Công thức tính điểm xét tốt nghiệp (ĐXTN) THPT 2026
Theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm theo Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT, điểm xét tốt nghiệp THPT được tính toán một cách tự động bằng phần mềm máy tính và làm tròn đến hai chữ số thập phân.
Công thức tổng quát để tính điểm xét tốt nghiệp đối với học sinh giáo dục THPT
ĐXTN = (Tổng điểm các môn thi/tổng số môn thi) x 0.5) + (ĐTB các năm học x 0.5) + Điểm ưu tiên + Điểm khuyến khích
Theo những tin tức tổng hợp về giáo dục, nếu thí sinh thuộc diện được miễn thi môn Ngoại ngữ để xét tốt nghiệp (có chứng chỉ quốc tế được quy đổi tương đương 10 điểm), công thức sẽ được áp dụng tương tự nhưng điểm môn Ngoại ngữ trong phần điểm thi sẽ được tự động tính là 10 điểm.
Công thức tính từng thành phần
Thành phần 1: Điểm thi tốt nghiệp THPT (Chiếm 50%)
Điểm thi của thí sinh được tính bằng trung bình cộng của 4 môn thi bắt buộc và tự chọn đã đăng ký. Tất cả các môn thi đều được chấm theo thang điểm 10.
Điểm thi = (Tổng điểm 4 môn/4) x 0.5
Thành phần 2: Điểm trung bình các năm học cấp THPT (Chiếm 50%)
Đây là điểm mới mà học sinh cần đặc biệt lưu ý. Điểm trung bình các năm học (ĐTB các năm học) không còn lấy riêng lớp 12 nữa mà là trung bình cộng của cả 3 năm lớp 10, lớp 11 và lớp 12.
ĐTB các năm học THPT = (ĐTB lớp 10 + ĐTB lớp 11 = ĐTB lớp 12)/ 3
Trong đó, điểm trung bình của từng năm học (ĐTB lớp 10, ĐTB lớp 11, ĐTB lớp 12) là điểm trung bình cộng của tất cả các môn học được đánh giá bằng điểm số trong năm học đó (làm tròn đến hai chữ số thập phân).
Thành phần 3: Điểm ưu tiên (ƯT)
Điểm ưu tiên được cộng cho các thí sinh thuộc diện chính sách, khu vực khó khăn hoặc đối tượng đặc biệt. Quy chế thi chia thí sinh làm 3 diện:
Diện 1: Thí sinh bình thường không được cộng điểm ưu tiên
Diện 2 (Cộng 0.25 điểm): Thí sinh là thương binh, bệnh binh bị suy giảm khả năng lao động dưới 81%; con của thương binh, bệnh binh; người dân tộc thiểu số đang học tại các trường phổ thông dân tộc nội trú hoặc vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn…
Diện 3 (Cộng 0.5 điểm): Người dân tộc thiểu số có hộ khẩu thường trú trong thời gian học THPT trên 18 tháng tại các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu; người khuyết tật nặng…
Lưu ý quan trọng: Nếu thí sinh thuộc nhiều diện ưu tiên khác nhau thì chỉ được hưởng mức điểm ưu tiên cao nhất, không được cộng dồn các khoản điểm ưu tiên.
Thành phần 4: Điểm khuyến khích (KK)
Theo những tin tức tổng hợp mới nhất về giáo dục, điểm khuyến khích là điểm thưởng dành cho những học sinh đạt được các thành tích xuất sắc trong học tập, nghiên cứu khoa học hoặc hoạt động phong trào cấp tỉnh trở lên trong quá trình học THPT.
Đoạt giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi các môn văn hóa cấp tỉnh:
Giải Nhất, Nhì, Ba: Cộng 2.0 điểm.
Giải Khuyến khích: Cộng 1.0 điểm.
Đoạt giải trong các cuộc thi thí nghiệm thực hành, văn nghệ, thể dục thể thao, khoa học kỹ thuật cấp tỉnh trở lên:
Giải Nhất, Nhì, Ba toàn quốc hoặc giải Nhất cấp tỉnh: Cộng 2.0 điểm.
Giải Khuyến khích toàn quốc hoặc giải Nhì cấp tỉnh: Cộng 1.5 điểm.
Giải Ba cấp tỉnh: Cộng 1.0 điểm.
Lưu ý từ năm 2025 – 2026: Quy chế mới cách tính điểm thi tốt nghiệp thpt đã bạt bỏ việc cộng điểm khuyến khích đối với chứng chỉ nghề, chứng chỉ tin học, ngoại ngữ đối với học sinh THPT thông thường nhằm đảm bảo tính công bằng và thực chất cho kỳ thi tốt nghiệp. Tương tự điểm ưu tiên, thí sinh có nhiều giải khuyến khích khác nhau chỉ được tính mức điểm cộng của giải cao nhất.
Điều kiện để được công nhận tốt nghiệp THPT 2026
Để được cầm trên tay tấm bằng tốt nghiệp THPT năm 2026, đạt điểm số cao là chưa đủ. Thí sinh bắt buộc phải đáp ứng đồng thời cả 3 điều kiện tiên quyết dưới đây:
Không bị kỷ luật hủy kết quả thi
Thí sinh phải tuân thủ nghiêm ngặt quy chế phòng thi. Bất kỳ hành vi gian lận nào dẫn đến hình thức kỷ luật đình chỉ thi hoặc hủy kết quả thi đều đồng nghĩa với việc không được xét tốt nghiệp, bất kể kết quả học bạ trước đó có xuất sắc đến đâu.
Không bị dính “Điểm liệt”
Đây là nỗi sợ lớn nhất của nhiều thí sinh. Theo quy định hiện hành:
Điểm liệt trong kỳ thi tốt nghiệp THPT là từ 1.0 điểm trở xuống (theo thang điểm 10).
Điều này có nghĩa là để đỗ tốt nghiệp, tất cả 4 môn thi của thí sinh đều phải đạt kết quả trên 1.0 điểm. Chỉ cần một môn thi bị 1.0 điểm hoặc thấp hơn, thí sinh sẽ lập tức bị đánh trượt tốt nghiệp, dù điểm các môn khác có đạt điểm 10 tuyệt đối và điểm học bạ có cao đến đâu.
Điểm xét tốt nghiệp (ĐXTN) phải đạt từ 5.0 trở lên
Sau khi áp dụng công thức tính toán ở mục 2, kết quả ĐXTN của thí sinh sau khi làm tròn đến hai chữ số thập phân phải đạt từ 5.00 điểm trở lên. Nếu ĐXTN đạt 4.99 điểm, thí sinh vẫn không đủ điều kiện đỗ tốt nghiệp.
Tổng kết
Sự thay đổi về cấu trúc điểm xét tốt nghiệp 2026 mang lại cả cơ hội lẫn thách thức. Những tin tức trên đây về giáo dục cho thấy, để chuẩn bị tốt nhất, học sinh nên xây dựng lộ trình học tập khoa học. Đừng đợi đến lớp 12 mới “vắt chân lên cổ” học bù. Với tỷ lệ học bạ chiếm tới 50% và chia đều cho cả 3 năm, mỗi điểm số của bài kiểm tra 15 phút, 1 tiết ở lớp 10 và 11 đều trực tiếp đóng góp vào cơ hội đỗ tốt nghiệp của bạn. Duy trì điểm trung bình học bạ ổn định ở mức khá, giỏi là tấm “bảo hiểm” an toàn nhất trước khi bước vào phòng thi.
